Al jaren wilden we een waterfilter, zodat we niet enkel qua elektra, maar ook qua water zelfvoorzienend zouden zijn.

Ik heb hier natuurlijk wel over getwijfeld:
+ stoer om ook wat betreft water zelfvoorzienend en off-grid te zijn
+ waterfilter is niet zo duur als elektrisch off-grid-systeem, terwijl water essentieler is dan
    elektra, dus logischer om hier in te investeren dan in elektrisch off-grid-systeem
– investering, terwijl water bijna niks kost

Uiteindelijk toch gedaan, omdat gewoon stoer is om zo veel mogelijk zelfvoorzienend te zijn!
Er is echter een ontzettend groot aanbod in waterfilters.
Hier lees je alles over opties, laboratorium-analyses, mijn keuze en ons praktisch stappenplan.

Intro

Benaming

Voordat we de diepte in duiken, is het belangrijk dat we de juiste benamingen gebruiken.
We dienen onderscheid te maken tussen een put, bron en citerne.

• Een put is gegraven of geboord en vult zich met grondwater.
• Een bron is een plek waar het grondwater op natuurlijke wijze bovengronds komt.
• In een ondergrondse tank of citerne wordt regenwater opgevangen.
  Dit wordt ook wel een regenwaterput genoemd, maar is dus niet hetzelfde als een put.

bovengrondse tank	ondergrondse tank / citerne

Drie soorten vervuiling

Er zijn drie soorten vervuiling:

1. deeltjes-vervuiling, particules
2. microbiologische verontreiniging: virussen, bacterien, parasieten
3. chemische vervuiling

En deze dienen alledrie op een specifieke manier verwijderd te worden.

Theorie

Waterzuivering zonder waterfilter

Voordat we naar de waterfilters gaan, wil ik vermelden dat je water ook kunt zuiveren zonder waterfilter. Deze methoden variëren in veiligheid, maar ik wil ze graag even vermelden voor het volledige overzicht.

Belangrijk is dat je het water eerst voorfiltert met behulp van een koffie-filter of schone doek.

Koken

Koken is een makkelijke en veilige methode. Laat het water minimaal 5 minuten koken.
+ het doodt alle micro-organismen (virussen, bacteriën en parasieten)
– het is niet effectief tegen chemische verontreiniging

SODIS

So = solar / DIS = disinfection
Dit is een vereenvoudigde uv-desinfectie en wordt vaak in ontwikkelingslanden gebruikt, men plaatst dan een fles water lange tijd in de zon.
+ zonnestralen UV-A doden virussen, bacterien en parasieten
– het verandert niet de chemische samenstelling van het water,
   dus water dat besmet is door chemische substanties, blijft besmet
– duurt lang
– te weinig zon in de BeNeLux om het hele jaar te kunnen gebruiken

Waterzuiveringspillen of druppels

Deze zijn op basis van chloor.
Gebruik alleen chloorwater of chloordruppels die bedoeld zijn voor drinkwaterdesinfectie.
Laat het water na toevoeging van het chloor 30 tot 60 minuten staan. Hoe kouder het water, hoe langer de inwerktijd.
Je kan de chloor-smaak verwijderen door het water een paar keer over te gieten of door een actieve kool filter te gebruiken.
Ze zijn handig in de wildernis of voor noodgevallen, maar te duur voor dagelijks gebruik.
– chloor is niet effectief tegen chemische verontreiniging

Javel / bleekwater

Javel of bleekwater of bleekloog is een oplossing van natriumhypochloriet, dus ook chloor.
Er zijn verschillende concentraties van dit product op de markt, dus het aantal druppels dat je dient toe te voegen om water te zuiveren, is afhankelijk van het percentage van jouw product.
Laat het water na toevoeging van het chloor 30 tot 60 minuten staan. Hoe kouder het water, hoe langer de inwerktijd.
Je kan de chloor-smaak verwijderen door het water een paar keer over te gieten of door een actieve kool filter te gebruiken.
– chloor is niet effectief tegen chemische verontreiniging
– chemische product: je dient voorzorgsmaatregelen te treffen en enkel in geval van nood

Waterzuivering met waterfilter

Je hebt waterfilters op zwaartekracht, dat is meestal een inox reservoir met filters waar het water doorheen sijpelt.
Voordeel is dat hiervoor geen stroom nodig is.

Belangrijk om te vermelden is dat er niet één standaard filter is, ieder merk heeft zijn eigen type filters. Die verschillen in samenstelling en dus ook in zuivering. En die samenstelling is vaak een geheim recept.
Dat is ook de reden waarom de Berkey filters niet meer verkocht werden, het weigerde inzage te geven aan de amerikaanse autoriteiten over in welke hoeveelheid en in welke vorm een bepaalde stof aanwezig was, waardoor de verkoop verboden werd.

Er zijn ook filters waarvan iedere filter in een aparte behuizing hangt.
Voordeel is dat je dan zelf kan kiezen welke filters je plaatst.
Nadeel daarvan is wel dat er druk op het water moet staan en je dus een pomp en dus elektriciteit nodig hebt. Maar als je off-grid leeft, wil je zo min mogelijk elektriciteit verspillen.

Voor dergelijk systeem heb je de keuze uit de volgende filters:

• wasbare gaasfilters van 50-60 micron
  ze zijn herbruikbaar en geschikt voor grove verontreinigingen
• filters van gevlochten spoel van 20-25 micron
  vaak de eerste filterlaag in installaties
• polypropyleenfilters van 10 micron
  dit levert water op dat veilig is voor huishoudelijke toepassingen, behalve als drinkwater
  het is echter niet nodig om 100% drinkwater te gebruiken voor handen wassen of afwas
• polypropyleenfilters van 1-5 micron
  beschermen en verlengen de levensduur van de filters voor drinkwater
• actieve-koolfilters = 5-10 micron
  deze filters neutraliseren de smaak en geur
• keramische filters = 1 micron of minder
  deze zeer fijne filters zorgen meestal ervoor dat het water drinkbaar is

Deze filters zijn verkrijgbaar in mijn webwinkel.

Er zijn ook reis-waterfilters beschikbaar, deze worden besproken in een latere blog.

Extra zuivering na filter

Na het filteren kun je nog kiezen voor de volgende opties:

UV-desinfectie

– kost elektriciteit
– duur product

Omgekeerde osmose

Dit is een proces om middels het uitvoeren van druk op een membraan water te demineraliseren. Het wordt ook wel genoemd: RO = reverse osmosis.
Dit kun je pas toepassen na het water eerst gefiltreerd te hebben.
+ zeer effectief
– ontzettend veel waterverspilling:
   het verspilt 3 tot 20 keer zoveel water als dat er gefilterd wordt
– verwijdert ook de goede mineralen:
   volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is het drinken van water met een laag
   mineraalgehalte, zoals geproduceerd door omgekeerde osmose, op de lange termijn niet
   geschikt voor menselijke consumptie

Niet alle filters zijn waterfilters

Brita-filter is geen waterfilter

Een Brita-filter of soortgelijke filters zijn geen filters om van regenwater drinkwater te maken.
Deze filters zijn enkel om drinkwater dat een geurtje of smaakje heeft (zoals chloor) daarvan te zuiveren.

Praktisch stappenplan

Stap 1: waterfilter uitzoeken

Veel mensen denken bij waterfilter gelijk aan een “Berkey filter” en dat dacht ik ook hoor 😉
Maar toen ik op onderzoek uitging, kwam ik erachter dat er ontzettend veel waterfilters zijn én dat Berkey niet zo goed is als zijn reputatie doet vermoeden.

Ik vond een geweldig onderzoek:

1. ze hadden een overzicht gemaakt welke 19 filters er beschikbaar waren
2. ze hadden van alle filters de laboratorium-analyses opgevraagd
3. ze hadden de filters opengezaagd om te zien wat er precies in de filters zat

En ze hadden al deze data in zeer uitgebreide tabel gepubliceerd:

Je kan deze tabel mét alle waarden van de 19 onderzochte filters vinden in mijn Kennisbank.
En op basis van die tabel was er één filter het beste en die heb ik aangeschaft.
Je kan deze filter met korting kopen, de link vind je in mijn Kennisbank.

Die onderzoekers zijn trouwens door een waterfilter-fabrikant waarvan de resultaten in hun onderzoek niet zo goed waren, aangeklaagd. Ze hebben dus een advocaat moeten nemen.
Vertrouw dus niet klakkeloos de info op de websites van waterfilter-fabrikanten, er worden vaak wel labo-analyses vermeld, maar soms zijn dit hun eigen labo’s…
Baseer je dus op onafhankelijke labo-analyses!

Voorbeelden:
De filters hebben een verschillende levensduur, maar de vraag is of de vermelde levensduur wel overeenkomt met de werkelijkheid? Want actieve koolstof dient om de zes maanden vervangen te worden, dus een filter kan niet langer dan een half jaar werken.
En vaak zijn hun test-resultaten enkel in het begin gemeten, maar niet op het einde van de door hen vermelde levensduur, dus dat geeft ook geen betrouwbaar resultaat.

Kritische noot over watertests
Er is geen all-inclusive watertest te koop, omdat je dus verschillende verontreinigingen hebt.

Op de markt vind je eenvoudige tests die enkel de pH, het chloorgehalte of de hardheid van je water meten.

Je kan ook testen op TDS (Total Dissolved Solids), dit meet de totale hoeveelheid opgeloste vaste stoffen in water.
Maar dit zegt niet iets over de verontreiniging, omdat het ook nuttige vaste stoffen meet, zoals mineralen: calcium, magnesium, natrium.
Het kan geen microbiologische verontreinigingen zoals bacteriën, virussen en parasieten detecteren.
En het kan ook niet aangeven welke chemische verontreinigingen in het water aanwezig zijn.

Bij de Berkey-filter zit er een test met een rode vloeistof, maar dit test enkel of de filters goed bevestigd zijn in het reservoir, of er dus geen lek is tussen het bovenste en onderste deel van het reservoir. Dit test echter niet de kwaliteit van de filter!

Dus voor een goed onderzoek heb je een laboratorium-analyse nodig.

Stap 2: bereken capaciteit

Je dient te berekenen welke capciteit aan reservoir je nodig hebt.
Dit bestaat niet enkel uit het aantal liters liters water per dag, maar vooral uit je “piekvermogen”, net zoals bij een elektrisch off-grid-systeem.

Wij gebruiken per dag 4 liter drinkwater per persoon maal 5 personen is 20 liter per dag.
Dus op basis daarvan zouden we in theorie een reservoir van minder dan 1 liter nodig hebben, als je ieder uur 1 liter tapt.

Maar ’s ochtends en ’s avonds bij het eten is er een piekvermogen.
Ik heb dus een optelsom gemaakt hoeveel liter water wij tijdens de avondspits nodig hebben:
hoeveel water voor groenten wassen, voor rijst/quinoa/aardappels koken, voor drinken bij de maaltijd, voor havermout weken voor ontbijt volgende dag, voor kikkererwten/bonen weken voor over twee dagen, voor mijn avondthee.
En dan blijkt dat de filter ons in een zeer korte tijd van 12 liter water moet kunnen voorzien.
Dus ik heb een reservoir van 12 liter gekocht.

Stap 3: waterfilter attributen

Je kan dan gaan bestellen, maar naast het reservoir en de filters, heb ik ook gekozen voor:

• standaard om reservoir op het zetten, zodat je een glas onder kraantje kunt plaatsen en je dus niet reservoir op de rand van aanrecht moet zetten om een glas te kunnen vullen
• kraantje met kijkglaasje om te zien hoe vol je reservoir is, zodat je niet telkens het reservoir hoeft te openen, dit is niet enkel praktisch, maar vooral voorkom je zo besmetting met bacterien

Stap 4: wateropslag reinigen

Voordat we ons regenwaterput-water zouden gaan gebruiken, wilde ik eerst alle regenwateropslag heel goed reinigen. Want als het minder vies wordt, hoeft het ook minder gefilterd te worden.

1. We hebben over de hele lengte van de dakgoten netten geplaatst.

   

2. We hebben onze twee bovengrondse tanks en twee regentonnen geleegd en gereinigd.
   Want het regenwater uit de dakgoten stroomt eerst in de regentonnen en bovengrondse tanks. En als deze vol zijn, stroomt het regenwater met een overloopsysteem in de regenwaterput. Het water in de regenwaterput is dus in aanraking geweest met de regentonnen en tanks, daarom moeten die ook zo schoon mogelijk zijn.

3. Mijn vriend heeft de regenwaterput helemaal leeggemaakt, niet met een elektrische pomp, maar lowtech met een emmer aan een touwtje 😉
   Daarna met een ladder in de tank/put gekropen en alle slib onderin verwijderd.
   Dit vond ik wel eng, want je dient daar mee op te passen, in een tank/put kunnen namelijk gassen aanwezig zijn die je kunnen bedwelmen. Niet zo fijn als je valt in een ondergrondse betonnen constructie… Dus eerst de tank/put een dag gelucht, voordat hij het slib ging verwijderen.
   Na het slib verwijderen, met een borstel de hele tank schoongepoetst.
   Vervolgens heeft hij de rand van de tank/put verhoogd met metselwerk, zodat als we het deksel openen, er minder organisch materiaal in valt.

Met deze drie taken is hij een hele week in de vakantie bezig geweest.

Stap 5: gefilterd water

We hebben water uit de regenwaterput opgepompt, dit in het bovenste deel van het reservoir gegoten, het water door de filters laten sijpelen en nu hebben we ons eigen gefilterd water!

Conclusie

Een waterfilter is, net als een off-grid-systeem, totaal niet rendabel.
We betalen met ons waterverbruik van slechts 20 liter/dag niet veel voor water.
De waterfilter heeft veel geld gekost en ik moet ook nog ieder half jaar nieuwe filters kopen.
Dus het is goedkoper om gewoon drinkwater van het waterleiding-net te gebruiken.
Maar ik vind het stoer om nu zowel qua elektra als water zelfvoorzienend en off-grid te zijn!

Lees ook over water:
– Ontdek hoe je water kan besparen
– Composttoilet
– Gratis warm water
– 20x Duurzaam douchen

Lees ook over Off-Grid (elektra):
– We zijn Off-Grid!
– Onze windmolen
– Off-Grid: eenvoud of comfort?
– Off-Grid: 5 zaken om rekening mee te houden
– Off-Grid: naast 220 Volt, nu ook 12 Volt systeem geinstalleerd

Ook interessant:
– Wassen zonder elektra
– Energiefiets
– Leven zonder koelkast
– Onze zonne-oven
– Water koken: zonder gas of elektra
– Hilarische video’s: high-tech en low-tech
– Leven zonder stroom

Vind je deze blog inspirerend?
Steun onze vereniging, word donateur en geniet van de voordelen!

Mijn nieuwe blogs over onze eco-lifestyle in je mailbox?
Schrijf je dan in op de Nieuwsbrief.


Of neem een kijkje in mijn Webwinkel of Boekenwinkel waarmee je onze vereniging ondersteunt zonder dat het jou extra geld kost.